Na prze┼éomie czerwca i lipca 2018 r. w Manamie odby┼éa si─Ö doroczna sesja Komitetu ┼Üwiatowego Dziedzictwa, podczas kt├│rej List─Ö ┼Üwiatowego Dziedzictwa UNESCO poszerzono o kolejne wpisy. Jednym z nich jest G├Âbekli Tepe ÔÇô stanowisko archeologiczne w Turcji.

Ju┼╝ po raz 42. odby┼éy si─Ö obrady Komitetu ┼Üwiatowego Dziedzictwa. Wydarzenie mia┼éo miejsce w dniach 24.06-04.07.2018, podczas kt├│rego Lista ┼Üwiatowego Dziedzictwa zosta┼éa poszerzona o 19 nowych wpis├│w. Dodano cztery dobra przyrodnicze, trzy mieszane i dwana┼Ťcie d├│br kultury. W┼éa┼Ťnie w┼Ťr├│d tej ostatniej grupy znalaz┼éo si─Ö G├Âbekli Tepe, czyli tajemnicze wykopalisko zlokalizowane w po┼éudniowoÔÇôwschodniej Turcji.

G├Âbekli Tepe ÔÇô najstarsza ┼Ťwi─ůtynia na ┼Ťwiecie

G├Âbekli Tepe po┼éo┼╝one jest ┬áw g├│rach Germu┼č, w po┼éudniowoÔÇôwschodniej Anatolii i cho─ç zainteresowanie tym rejonem trwa ju┼╝ od lat 60. XX wieku, to jednak dopiero w 1995 r. rozpocz─Öto badania archeologiczne. Trwaj─ů one do dzi┼Ť i wci─ů┼╝ s─ů obiektem wielkiego zainteresowania archeolog├│w, geolog├│w i innych badaczy z ca┼éego ┼Ťwiata. Dlaczego G├Âbekli Tepe jest tak interesuj─ůce? Prawdopodobnie to w┼éa┼Ťnie tam zlokalizowane jest najstarsze miejsce kultu stworzone przez cz┼éowieka. Badacze oceniaj─ů jego wiek na co najmniej 12 tys. lat! O zawr├│t g┼éowy przyprawia tak┼╝e rozmach budowli. Do dzi┼Ť uda┼éo si─Ö odkopa─ç i wst─Öpnie pozna─ç zaledwie 4 struktury, lecz badania geofizyczne pozwalaj─ů s─ůdzi─ç, ┼╝e jest ich a┼╝ 16. W obr─Öbie mur├│w ca┼éego kompleksu znaleziono np. 6 kamiennych koryt oraz szereg pokoi, ale uwag─Ö badaczy przykuwaj─ů tak┼╝e detale, np. p┼éaskorze┼║by przedstawiaj─ůce zwierz─Öta i ludzkie postacie, kt├│rymi pokryte s─ů gigantyczne s┼éupy. Interesuj─ůce w tych elementach jest tak┼╝e ich ukszta┼étowanie w liter─Ö T, kt├│re naukowcy interpretuj─ů jako wzorowanie si─Ö na sylwetce cz┼éowieka lub podobnych do ludzi b├│stw. Na korzy┼Ť─ç tej teorii przemawia fakt, ┼╝e podobn─ů form─Ö przedstawienia ludzkich istot znajdowano w ca┼éej Turcji.

Historia ludzko┼Ťci pisana na nowo

Odkrycie zawarto┼Ťci G├Âbekli Tepe zmienia ca┼ékowicie wiedz─Ö naukow─ů o cz┼éowieku tamtych epok. Wcze┼Ťniej s─ůdzono, ┼╝e ludzie ┼╝yj─ůcy w okresie przed tzw. rewolucj─ů neolityczn─ů [1], nie budowali miejsc kultu, a przede wszystkim nie byli w stanie przeprowadzi─ç zorganizowanej budowy. Odnaleziona ┼Ťwi─ůtynia ┼Ťwiadczy jednak o czym┼Ť zupe┼énie odwrotnym ÔÇô o umiej─Ötno┼Ťci podzia┼éu pracy i archaicznej wiedzy in┼╝ynieryjnej, kt├│r─ů musieli posiada─ç budowniczy G├Âbekli Tepe. Takie odkrycie ka┼╝e ca┼ékowicie zrewidowa─ç wsp├│┼éczesn─ů wiedz─Ö o rozwoju cz┼éowieka.

Najnowsze odkrycia

Prace nad tym niesamowitym elementem historii trwaj─ů nieprzerwanie, a ostatnie doniesienia archeologiczne ┼Ťwiadcz─ů o tym, ┼╝e G├Âbekli Tepe by┼éa nie tylko ┼Ťwi─ůtyni─ů, ale tak┼╝e stanowi┼éa o┼Ťrodek astronomiczny. Dowodem na to maj─ů by─ç zaawansowane badania interdyscyplinarne, wykorzystuj─ůce najnowsze technologie, w rezultacie kt├│rych dosz┼éo do zinterpretowania zwierz─Öcych p┼éaskorze┼║b jako znanych w staro┼╝ytno┼Ťci konstelacji. Badacze wysuwaj─ů tak┼╝e daleko id─ůc─ů teori─Ö, ┼╝e na nieodkopanych jeszcze elementach mo┼╝e znajdowa─ç si─Ö data, od kt├│rej liczono czas. Rekonstrukcje pozwalaj─ů s─ůdzi─ç, ┼╝e jest to data zbie┼╝na z momentem rozpocz─Öcia ostatniego zlodowacenia, kt├│re przypada na czas ok. 13 tys. lat temu.

Czy ┼Ťwi─ůtynia G├Âbekli Tepe skrywa tajemnic─Ö ostatniego zlodowacenia? Jest szansa na poznanie odpowiedzi na to pytanie, poniewa┼╝ wpisanie tego obiektu na List─Ö ┼Üwiatowego Dziedzictwa mo┼╝e pom├│c w zintensyfikowaniu rozpocz─Ötych tam prac.


[1] ÔÇ×Rewolucja neolitycznaÔÇŁ ÔÇô proces przej┼Ťcia z koczowniczego trybu ┼╝ycia na tryb osadniczy, wi─ů┼╝─ůcy si─Ö z rozpocz─Öciem rolnictwa i hodowli.

Pokaż więcej polecanych artykułów
Poka┼╝ wi─Öcej w Ciekawostki podr├│┼╝nicze

Dodaj komentarz

Tw├│j adres email nie zostanie opublikowany. Pola, kt├│rych wype┼énienie jest wymagane, s─ů oznaczone symbolem *

Zobacz tak┼╝e

Z Londynu do Pary┼╝a: Pary┼╝ atrakcyjnym celem podr├│┼╝y dla Polak├│w mieszkaj─ůcych w Wielkiej Brytanii

Pary┼╝ jest uwa┼╝any za kulturaln─ů stolic─Ö Europy od wielu lat. Nagrywa si─Ö tu wiele film├│w,…